genelge · 2009-5 Yürürlükte
T.C.SOSYAL GÜVENLİKKURUMU BAŞKANLIĞISosyal Sigortalar Genel MüdürlüğüSigortalı Tescil ve Hizmet Daire BaşkanlığıAdres : Mithatpaşa Cad.
No: 7 Sıhhiye/ANKARA Ayrıntılı bilgi için irtibat : Başar HALICI-Dai.Bşk Telefon : 0 312431 62 70-458 72 92 Faks : 0 312 4324397 e-posta :[email protected] Ağ : www.sgk.gov.tr Sayı:B.13.2.SGK.0.10.03.00-1305.01.2009Konu:İsteğe bağlı sigortalılık işlemleri.GENELGE2009/51-GENEL AÇIKLAMALAR31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun isteğe bağlı sigortalılığa ilişkin hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe girmiştir.5510 sayılı Kanunda yer alan isteğe bağlı sigorta hükümlerininuygulamasına yönelik olarak “Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği” 28/08/2008 tarihli ve26981 sayılı,“İsteğe Bağlı Sigortaİşlemleri Hakkında Tebliğ” ise 28/09/2008 tarihli ve 27011 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.5510 sayılı Kanuna göre isteğe bağlı sigorta; kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık sigortasına tabi olmalarını sağlayan sigorta olup 2008 yılı Ekim ayı başından itibarenisteğe bağlı sigortalılar hakkında aşağıda açıklanan usul ve esaslar doğrultusunda işlem yapılacaktır.2-SİGORTALISAYILANLAR, SAYILMAYANLAR İLE SİGORTALI OLMA ŞARTLARI2.1-İsteğe Bağlı Sigortalı Sayılanlar2.1.1-5510 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmayan veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışanya da tam gün çalışmayanlardan,2.1.2-Kendi sigortalılıkları nedeniyle Türkiye’de sosyal güvenlik kanunlarına göremalullük ve yaşlılık aylığı almayanlardan, 2.1.3-Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla,isteğe bağlı sigortalı olmak için talepte bulunanlardan Türkiye’de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde bulunan Türk vatandaşlarından,2.1.4-Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendi kapsamında Ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinden,2.1.5-193 sayılıGelir VergisiKanunun 9 uncu maddesinin (6) ncı fıkrasında belirtilen işleri yapan kadın sigortalılardan,2.1.6-Kanunun 5 inci maddesinin;(a) bendine tabiolarakceza infaz kurumları ile tutukevlerinin tesis atölye ve benzeri ünitelerinde çalıştırılan hükümlü ve tutuklulardan,(b) bendine tabi aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrencilerden,(e) bendine tabi Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme ve geliştirme kurslarına katılan kursiyerlerden, 22.1.7-5510sayılı Kanunun88 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince kamu idarelerinde çalışmaktaiken iş sözleşmesi askıdakalanlardan,2.1.8-İşsizlik ödeneği almakta olanlar, iş sözleşmesi sona ermemiş olmakla beraber grev, ücretsiz izin ve işçinin mevsim ya da kampanya sonu bıraktığı işine yeni mevsim ya da kampanyada devam edecek olması nedeniyle iş sözleşmesi askıda kalanlardan,2.1.9-2008 yılı Ekim ayı başından sonra 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı iştirakçilik şartlarını taşımayanlardan,2.1.10-Harp malulleri, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden5510 sayılı Kanuna göre isteğe bağlı sigortalı olmaya ilişkin şartları taşıyanlaristeğe bağlı sigortalı olabilecektir.2.1.11-Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte;2.1.11.1-506 sayılı Kanunun mülga 85inci,2.1.11.2-1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu,2.1.11.3-2926 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı,maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeyenleryazılı talep alınmaksızın ve Türkiye’de ikametşartıaranmaksızınisteğe bağlı sigortaya devam edebileceklerdir.2.1.12-5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi gereğince;2.1.12.1-2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı iştirakçi olanlardan Kanunun yürürlüktarihinden sonra da isteğe bağlı iştirakçiliği devam edenler,2.1.12.2-5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi iken gerek 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce gerekse 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra görevinden ayrılanlar ile bunlardan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlardan görevinden ayrılarak 5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı iştirakçi olmak üzere başvuruda bulunanlardan gerekli şartları taşıyanlar,2.1.12.3-Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce veya sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi görevinden ayrılıp 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışmakta iken sigortalılıkları sona erenlerden,5434 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı iştirakçi olmak üzere başvuruda bulunanlardangerekli şartlarıtaşıyanlar,5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi gereğince isteğe bağlı iştirakçi olarak devam edebilirler.Ancak, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları devam edenler aynı zamanda isteğe bağlı sigortalı olamazlar.2.2-İsteğe Bağlı Sigortalılık Şartları2.2.1-Türkiye’deikametetmek01/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigortalı olabilmek içinTürkiye’de ikamet etme şartı aranacaktır.“İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi”ndebelirtilen ikamet adresiTürkiye’de ikamet etme şartıiçin yeterli sayılacaktır.
3Ancak, Genelgenin 2.1.4’üncü maddesinde belirtilenlerile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinden dolayı yurtdışından da ülkemizde isteğe bağlı sigortaya devam etme hakkı olanlar için Türkiye’de ikamet şartı aranmayacaktır.2.2.2-18 yaşını doldurmuş olmakİsteğe bağlı sigortalı olabilmek için Kurumamüracaat tarihinde 18 yaşın doldurulmuş olmasıgerekmektedir.18 yaşın tespiti isteğe bağlı sigortalılık müracaat tarihinden doğum tarihinin çıkartılması suretiyle belirlenecektir.Örnek-01/02/1991 tarihinde doğan sigortalı (A), Kurum kayıtlarına 01/02/2009 tarihinde intikal eden isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesi ile isteğe bağlı sigortalı olmak için başvurmuştur. Bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılık müracaat tarihindeki yaşı 01/02/2009-01/02/1991 = 18 yaş olduğundan isteğe bağlı sigortalı olabilecektir.2.2.3-Zorunlu sigortalı olmamak veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında ay içinde 30 günden az çalışmakİsteğe bağlı sigortaya müracaat edenlerin,sigortalılıklarının başlayacağı tarihte 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesininbirinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 inci maddesinetabi sandıklarda sigortalıolarak çalışmamaları gerekmektedir.Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışanlardan ay içinde 30 günden az çalışan ya da tam gün çalışmaması nedeniyle ay içindeki gün sayısı30 günden az olan sigortalılaristeğe bağlı sigortaya pim ödeyerek noksan sürelerini 30 güne tamamlayabileceklerdir.2.2.4-Kendi sigortalılıkları nedeniyle aylık almamaka) 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlar ve5510 sayılı Kanun gereğince malullük, yaşlılık aylığıalmayanlar,b) Sürekli iş göremezlik geliri alanlar ile ölen sigortalıdan dolayı ölüm geliri/aylığı alanlar,diğer koşulları taşımaları halinde isteğe bağlı sigortalı olabileceklerdir.2.2.5-İsteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin Kuruma başvurularıİlk defa isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin örneği Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan “İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi” ile ikametgahlarının bulunduğu sosyal güvenlik ilmüdürlüklerine/sosyal güvenlik merkezlerine başvurmaları gerekmektedir. Tekrar isteğe bağlı sigortalı olmak isteyen sigortalıların ise talep dilekçesi ile müracaatları yeterli olacaktır.Söz konusu belgelerin adi posta veya kargo ile gönderilmesi halinde Kurum kayıtlarına intikal tarihi, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta ile yapılan bildirimlerdeisepostaya veriliş tarihi başvuru tarihi olarak kabul edilecektir.5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi uyarınca isteğe bağlı iştirakçilik başvuruları, Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Sigortalı Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı Milli Müdafaa Cad. No: 24 Bakanlıklar/ANKARA adresine yapılacaktır.5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendine tabi sigortalıların isteğe bağlı sigorta başvuruları işverenler tarafından da yapılabilir.Ceza infaz kurumları ile tutukevlerinin tesis atölye ve benzeri ünitelerinde çalıştırılan hükümlülerden isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin talepleri mahkemece tayin edilecek vasileri tarafından yapılacaktır.
4İlk defa isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenler için sicil dosyası açılarak isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesi bu dosyalara, tekrar isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin talep dilekçeleri ise önceden açılmış olan sicil dosyalarında muhafaza edilecektir.Ay içerisinde 30 günden az çalışan yada tam gün çalışmayan sigortalılardan isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerinay içerisinde zorunlu sigortalı olacağı gün sayısını beyan etmeleri zorunludur.Ancak, ay içindeki zorunlu çalışma gün sayısınındeğişmesi halinde sigortalıların yeniden beyanda bulunmaları gerekir.İsteğebağlı sigortalı olmak için talepte bulunan yabancı uyruklulardan Türkiye’deyerleşik olma halinin belgelendirmeleri istenecektir.İmzasıztalep dilekçeleri ile “İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi” dışındaki talepler kabul edilmeyecektir. Ancak,imzasız bildirimler ile01/10/2008 tarihinden önce kullanılan “Bağ-Kur İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi” ve506 sayılı Kanunun mülga 855 inci maddesi gereğince kullanılan “İsteğe Bağlı Başvuru Belgesi”ile müracaat edilmesi halinde bu bildirimlerin isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesi ile değiştirilmesi ve varsa diğer eksikliklerin giderilmesi sağlanacaktır.İsteğe bağlı sigortalı olmak için talepte bulunanlardan diğer sosyal güvenlik ilmüdürlüklerinde/sosyal güvenlik merkezlerinde isteğe bağlı sigorta dosyasıolduğu tespit edilenlerin tescil işlemleri geciktirilmeden sonuçlandırılacak bilahare bu dosyaları istenerek birleştirilecektir.01/10/2008 tarihinden sonra 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında zorunlu sigortalılıkları sona erenlerden isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunmadan prim ödemeye devam edenleristeğe bağlı sigortalılık başvuru şartını yerine getirmiş sayılmazlar.3-İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILIĞIN BAŞLANGICIVE SONA ERMESİ3.1. İsteğe Bağlı Sigortalılığın Başlangıcı İsteğe bağlı sigortalılık, isteğe bağlı sigortalı giriş bildirgesinin veya tekrar isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin talep dilekçesinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden günden itibaren başlatılacaktır.Söz konusu belgelerin adi posta veya kargo ile gönderilmesi yada Kuruma doğrudan verilmesi halinde isteğe bağlı sigortalılık bildirge veya dilekçenin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden günden, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta servisi olarak gönderilmesi halinde ise postaya verildiği tarihi takip eden günden itibaren başlatılacaktır.Örnek1-Sigortalı(A)isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesini 25/12/2008 tarihinde adi posta ile Kuruma göndermiş söz konusu belge 29/12/2008 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 30/12/2008 tarihinde başlatılacaktır.Örnek 2-Sigortalı(B)isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesini 01/02/2009 tarihinde Kuruma elden vermiştir. Bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 02/02/2009 tarihinde başlatılacaktır.Örnek 3-Sigortalı(C)isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesini 15/11/2009 tarihinde iadeli taahhütlü olarak Kuruma göndermiş söz konusu belge 18/11/2009tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 16/11/2008 tarihinde başlatılacaktır.Ay içerisinde 30 günden az çalışan veya Kanunun 80 inci maddesi uyarınca prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılıİşKanuna göre belirlenen günlük normal çalışma saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların, 5aynı ay içerisinde isteğe bağlı sigortalı olmak için talepte bulunmaları halinde,zorunlu sigortalı çalışmalarına ait prim ödeme gün sayıları ayın başından başlanarak mal edilecek, isteğebağlı sigortaya prim ödediği süreler otuz günü geçmemek üzere ekleneceğinden bunların isteğe bağlı sigortalılığı zorunlu sigortalılıklarına ait son günü takip eden günden başlatılacaktır.Ancak, ay içinde 30 günden azçalışanlar hariç, zorunlu sigortalılıkları devam ederken isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunan sigortalıların bu talepleri kabul edilmeyecektir.Örnek 1-Hizmet akdine tabi olarak ay içinde 12 gün çalışan sigortalı(D) bu çalışmasını da beyan ederek isteğe bağlı sigortalı olmak için isteğe bağlıgiriş bildirgesiile 07/05/2009 tarihinde Kuruma müracaatta bulunmuştur.Bu sigortalının ay içindeki 12 günlük çalışması o ayın 1 ila12 (dahil) si arasında geçmiş kabul edilecek, isteğe bağlı sigortalılığı 13/05/2009 tarihinde başlatılacakve sigortalıdan 18 gün isteğe bağlı sigorta primi alınacaktır.Örnek2-Ay içerisinde 12 gün zorunlu olarak çalışacağını beyan eden ve geri kalan günlerini isteğe bağlı sigortaya prim ödeyerek tamamlamakamacıyla 25/05/2009 tarihinde talepte bulunanörnek 1’deki sigortalı (D)’nin, isteğe bağlı sigortalılığı zorunlu sigortalılığın bittiği günü takip eden 13/05/2009 tarihinde başlatılacaktır.İsteğe bağlı sigortalı olarak prim ödenen tarihler arasında başlayıp biten zorunlu sigortalılık sürelerinin bulunduğu tespit edilen sigortalıların,zorunlu sigortalılık süreleri ile çakışan isteğe bağlı sigortalılık süreleri iptal edilecektir. Sigortalının talebi halinde, iptal edilen isteğe bağlı sigortalılık süresine aitprimleri iade veya doğacak borçlarına mahsup edilecektir.Örnek-11/07/2007 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeyen sigortalı (E)’nin 16/11/2009 ile 22/03/2010 tarihleri arasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında zorunlu sigortalılık sürelerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Sigortalının sadece zorunlu sigortalılık süreleri ile çakışan 16/11/2009 ile 22/03/2010 tarihleri arasındaki isteğe bağlı sigortalılık süreleri iptal edilecek, zorunlu sigortalılığın sona erdiği 22/03/2010 tarihini takip eden 23/03/2010 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalılık devam ettirilecektir. 3.2-İsteğe Bağlı Sigortalılığın Sona Ermesi 3.2.1-Yazılı talepte bulunmak İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirmek içinKuruma yazılı taleptebulunanların sigortalılıkları;a)Talepte bulunulan ayın primi ödenmemişse, talep tarihinden önceki primi ödenmiş ayın sonunu takip eden gündenitibarensona erdirilecektir.Örnek1-İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirmek için 17/11/2009 tarihinde talepte bulunan sigortalı(A), en son 2009 yılı Eylül ayı primini ödemiştir. Bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 01/10/2009 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.b) Taleptebulunulan ayın primi ödenmişse,dilekçesinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden gündenitibaren sona erdirilecektir.İsteğe bağlı sigortalının sona erdiği tarihten sonra ödenen primler talepleri halinde iade edilir.Örnek2-İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirmek için 17/11/2009 tarihinde talepte bulunan sigortalı (B), en son 2009 yılı Kasım ayı primini ödemiştir. Bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 18/11/2009 tarihi itibariyle sona erdirilecektir.2009 yılı Kasım ayı 17 gün olarak dikkate alınacaktır.
63.2.2-Aylık talebinde bulunmakİsteğe bağlı sigortaya devam etmekte iken aylık talebinde bulunanların sigortalılıkları, aylığaveya toptan ödemeye hak kazanılmış olmak koşulu ile talep tarihinden itibaren sona erdirilecektir.Örnek-01/01/1977 tarihinde çalışmaya başlayan ve 16/03/2010 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunan sigortalı (C)’nin,aylık bağlama şartlarını yerine getirdiği anlaşıldığındandevam eden isteğe bağlı sigortalılığıtahsis talebinde bulunduğu16/03/2010 tarihinde sona erdirilecektir.Yeterli prim ödeme gün sayısıkoşulunu yerine getirdikleri gerekçesiyle,aylıktalebinde bulunanlardan, aylık bağlama koşullarını yerine getirmedikleri tespit edilenlerin, yenidentaleplerialınmaksızın isteğe bağlı sigortalılıkları devam ettirilecektir.Örnek-15/11/2012 tarihinde aylık talebinde bulunan ancak toplam hizmet süresinin 8996 gün olduğu ve 9000 günü 19/11/2012 tarihinde dolduracağı tespit edilen sigortalı (D)’nin 15/11/2012 tarihli tahsis talebi dikkate alınmadan isteğe bağlı sigortalılığının devamı sağlanacaktır.İsteğe bağlı sigortaya devam etmekte iken aylık talebinde bulunan ve talep tarihi itibariyle yaşlılık aylığı için belirlenenprim ödeme gün sayısı hariç yaş ve sigortalılık süresi şartlarından birini yerine getirememiş olansigortalınınaylık talep tarihinden itibaren bir ay içinde bu şartları yerine getirmesi halinde şartın yerine getirildiği tarihe kadar isteğe bağlı sigortalılık devam ettirilecektir.Örnek-İsteğe bağlı sigortaya devam etmekte iken 15/12/2011 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanması içinaylık talebinde bulunan sigortalı (E), talep tarihi itibariyle prim ödeme gün sayısını doldurmuş olmakla birlikte sigortalık süresi şartını 13/01/2012tarihinde yerine getireceğinden isteğe bağlı sigortalılığı söz konusu tarihe kadar devam ettirilecektir.3.2.3-İkameti yurt dışına taşımakİsteğe bağlı sigortalılık, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerce çalıştırılmak üzere yurt dışına götürülen Türk işçileri hariç, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinden doğan haklar saklı kalmak şartıyla ikametin yurt dışına taşındığı tarihtenitibaren sona erecektir.Sigortalıların ikametlerinin yurt dışına taşıdıklarının tespiti,sigortalıların beyanı ya da Kurumca yapılabilir.Örnek-Türkiye’de ikamet etmekte iken 01/11/2008 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olan sigortalı (F)’nin,Kurumca yapılan kontrolde ikametini21/12/2009 tarihindeyurtdışına taşıdığı anlaşıldığından bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 21/12/2009tarihindesona erdirilecektir.Türkiye’de ikamet etmekte iken isteğe bağlı sigortalı olanlardan,uluslararası sosyal güvenliksözleşmesi imzalanmamış ülkede bulunanların isteğe bağlı sigortalılıklarısigortalının aksine bir talebi olmadığı sürece devam ettirilecektir.3.2.4-Zorunlusigortalılığa tabi olmaİsteğe bağlı sigortalılık, sigortalının Kanunun 51 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları hükmü saklı kalmak kaydıyla Kanunun 4üncümaddesinin birinci fıkrasının (a),(b)veya (c) bentlerikapsamına tabiçalışmaya başladığı tarihten bir gün öncesona erdirilecektir.506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri 7birliklerde çalışmaya başlayanların isteğe bağlı sigortalılıklarıda çalışmaya başladığı tarihten bir gün öncesona erdirilecektir.Ancak,isteğe bağlı sigortalılığın sona erdirilmesinde, 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (a), (b) ve (e) bentlerinetabiçalışmalar zorunlu sigortalılık olarak değerlendirilmez.Örnek-İsteğe bağlı sigortalılığı devam eden sigortalı (G), 05/11/2009 tarihinden itibaren Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlamıştır. Bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 04/11/2009 tarihinden itibaren sona erdirilecektir.3.2.5-SigortalınınölümüÖlen sigortalının prim borcu bulunmaması halinde ölüm tarihiitibariyleisteğe bağlı sigortalılıksona erdirilecektir.Örnek-01/01/2005 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olan sigortalı (H), 2011 yılı Haziran ayına ait primini ödedikten sonra 23/06/2011 tarihinde ölmüştür. Öldüğü ay primi dahil prim borcu bulunmayan bu sigortalının isteğe bağlı sigortalılığı 23/06/2011 tarihinde sona erdirilecektir.Ölen sigortalının prim borcunun bulunması durumunda borcun hak sahiplerince Kanunun 52 nci maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla 12 ay içerisindegecikmecezası ve gecikme zammıyla birlikte ödenmesi halindeisteğe bağlı sigortalılık ölüm tarihiitibariyle sona erdirilecektir.Örnek-01/07/2001 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olan (I), 12/03/2010 tarihinde ölmüştür.Bu sigortalının2010 yılı Ocak, Şubat ve öldüğü ay olan Mart ayına aitprim borcubulunmaktadır. Buna göre, 2010 yılı Ocak ayı priminin 2010yılı Aralıkayı sonuna, 2010 yılı Şubat ayı priminin 2011 yılı Ocakayı sonuna, 2010 yılı Mart ayı priminin ise 2011 yılı Şubat ayı sonuna kadarveya tamamının 2010 yılı Aralık ayı sonuna kadar gecikme cezası ve gecikme zammıyla birliktehak sahiplerince ödenmesi halinde isteğe bağlı sigortalılık,sigortalının öldüğü 12/03/2010 tarihinden itibaren sona erdirilecektir.Ölüm tarihiitibariyle prim borcu bulunan sigortalının prim borcununhak sahiplerince 12 ay içerisinde ödenmemesi veya hak sahiplerinin söz konusu borç tutarını ödemeyeceklerini beyan etmeleri halinde,12 ay1ık sürebeklenmeksizin primi ödenmiş ayın sonuitibariyleisteğe bağlı sigortalılığı sona erdirilecektir.Örnek-01/04/2002 tarihinden itibaren isteğe bağlı sigortalı olan sigortalı (J), 05/04/2011tarihinde ölmüştür.Bu sigortalının2011yılı Ocak, Şubat, Martve öldüğü ay olan Nisanayına ait prim borcu bulunmaktadır. Hak sahipleri söz konusu aylara ait prim borcu ile gecikme zammı ve gecikme cezasınıödemeyeceklerini beyan etmişlerdir. Bu durumdaisteğe bağlı sigortalılık12 ay1ık sorgulama süresi beklenmeden en son primi ödenmiş 2010 yılı Aralık ayı sonu itibariyle sona erdirilecektir.Mahkemece gaipliğine karar verilen isteğe bağlı sigortalı hakkında, sigortalının ölümüne ilişkin hükümler doğrultusunda işlem yapılacaktır.3.2.6-Yurtdışındaki çalışmanın sona ermesi5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendi kapsamında sigortalı olanlardan aynı zamanda isteğe bağlı sigortaya devam edenlerin yurtdışındaki çalışmalarının sona ermesi halinde isteğe bağlı sigortalılıkları da aynı tarih itibariyle sona erdirilecektir.Bunlardan isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin yeniden talepte bulunmaları gerekmektedir.
84-01/10/2008 TARİHİNDEN ÖNCE İSTEĞE BAĞLI SİGORTALI OLANLAR HAKKINDA YAPILACAK İŞLEMLER4.1-506 sayılı Kanunun Mülga 85 inci Maddesi Gereğince İsteğe Bağlı Sigortaya Devam Edenler 506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesine tabiolarak prim ödeyen sigortalıların isteğe bağlı sigortalılıkları, 01/10/2008 tarihinden sonra yeni bir yazılı talepve Türkiye’de ikamet şartı aranmaksızın 5510 sayılı Kanunla getirilen isteğe bağlı sigortalılık hükümlerine göre devam ettirilecektir.506 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalı olanlardan, 01/10/2008 tarihinden önce sigortalılığı sonra erenlerin, 01/10/2008 tarihinden sonra yeniden isteğe bağlı sigortalı olmak istemeleri halinde, bunlardan “İsteğe Bağlı Sigortalılık Giriş Bildirgesi”alınacaktır.506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesi gereğince2008 yılı Temmuz, Ağustos ve Eylül ayı primini ödemeyen sigortalılar için 01/10/2008 tarihi itibariyle üç ay ard arda prim ödememe şartı aranmayacak, isteğe bağlı sigorta prim borcu bulanan sigortalılar hakkında 01/10/2008 tarihinden önceki sürelerin ödenmesinde 12 aylık süre de aranmayacaktır.Örnek-506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesi gereğince isteğe bağlı sigortalılığı 01/01/2001 tarihinde başlayan sigortalı (A), 2007 yılı Nisan ve Mayıs aylarına ait primlerle 2008 yılı Ekim ayına ait primini ödememiştir. Bu sigortalı, 2007 yılı primlerini isteğe bağlı sigortalılığı devam ettiği sürede istediği zaman, 2008 yılı Ekim ayı primini 2009 yılı Eylül ayına kadar ödeyebilecektir.4.2-1479 sayılı Kanunun Mülga 79 uncuve 2926 sayılı Kanunun Mülga 60 ıncı MaddeleriGereğince İsteğe Bağlı Sigortaya Devam Edenler4.2.1-01/10/2008 öncesi isteğe bağlı sigortalılığın devamı 1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncuve 2926 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı maddelerine tabiisteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeyenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları, 01/10/2008 tarihinden sonra yeni bir yazılı talepve Türkiye’de ikamet şartı aranmaksızın 5510 sayılı Kanunla getirilen isteğe bağlı sigortalılık hükümlerine göre devam ettirilecektir.Bu sigortalılardan, 01/10/2008 tarihindenönce düzensiz prim ödemesi nedeniyle sigortalılığı sona erenler dahil isteğe bağlı sigortalılıkları sona erenlerin, 01/10/2008 tarihinden sonra yeniden isteğe bağlı sigortalı olmak istemeleri halinde bunlardan “İsteğe Bağlı Sigortalılık Giriş Bildirgesi”alınacak, ancak, daha önceBağ-Kur sicil numarası bulunanlar için bildirgeye bilgisayar ortamında yeniden numara verilmeyecektir.4.2.2-01/10/2008 öncesi isteğe bağlısigortaprimlerinin tahsili 30/09/2008 tarihi itibariyle1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu maddesine göretoplam borcu üç aylık prim ve ceza tutarından az olan, 2926 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı maddesine göre ise toplam borcu iki dönem ard arda(altı aylık) prim borcu ile gecikme zammı ve gecikme cezası tutarından az olan sigortalıların 01/10/2008 tarihinden sonra ödedikleri tutarlar eski borçlarına mahsup edilecektir.Örnek-1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu maddesi gereğince isteğe bağlı sigortalılığı 15/12/2002 tarihinde başlayan sigortalı (B)’nin 30/09/2008 tarihi itibariyle prim aslı ile gecikme zammı ve gecikme cezası dahil 475 YTL borcu bulunduğu tespit edilmiştir. Sigortalının 01/10/2008 tarihinden itibaren ödeyeceği primler öncelikle 475 9YTL’lik eski prim borcuna mahsup edilecek, bu şekilde sigortalı 30/09/2008 tarihi itibariyle borçsuz hale getirilecek 01/10/2008 tarihinden itibaren ödenmeyen primlerin ise 12 aylık süre içinde ödenmesi gerekecektir.4.2.3-01/10/2008 öncesi 1479 sayılı Kanuna göre ödenen primlerin değerlendirilmesi 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalılıkları sona erenlerin isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunmadan prim ödemeye devam etmeleri halinde primlerinin karşıladığı süre ile sınırlı kalmak kaydıyla sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesi işlemleri 30/09/2008 tarihi itibariyle sona erdirilmiştir. Ancak, bu Genelgenin yayımı tarihine kadar yapılandeğerlendirme talepleri geçerli sayılarak isteğe bağlı sigortalılıklarıdevam ettirilecek, bu Genelgenin yayım tarihinden sonra yapılan talepler doğrultusundaki değerlendirme işlemleri ise 30/09/2008 tarihine kadar yapılacak, bu tarihten sonra yapılan prim ödemeleri ilgililere iade edilecektir.Yapılan değerlendirme neticesinde sigortalılığı sona erdirilenler, isteğe bağlı sigortalı olmak istemeleri halinde yazılı talepte bulanmaşartı aranacaktır.
Örnek-14/05/2008 tarihinde 1479 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalılığı sona eren sigortalı (C) isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunmadan primlerini ödemeye devam etmiştir. Sigortalı, 21/11/2008 tarihinde ödediği primlerin sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesi talebinde bulunmuştur. Buna göre, sigortalının 01/06/2008 tarihinden itibaren ödemiş olduğu primler karşıladığı süre ile sınırlı kalmak kaydıyla sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.Örnek-03/07/2008 tarihinde 1479 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalılığı sona eren sigortalı (D) isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunmadan primlerini ödemeye devam etmiştir. Sigortalı, 11/02/2009 tarihinde ödediği primlerin sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesi talebinde bulunmuştur. Buna göre, sigortalının 01/08/2008 tarihinden itibaren ödemiş olduğu primler karşıladığı süre ile sınırlı kalmak kaydıyla 30/09/2008 tarihine kadar sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.4.2.4-01/10/2008 öncesi yurtdışındabulunanlardanisteğe bağlı sigortalı olanların durumu 1479 sayılı Kanunun mülga ek 3 üncü maddesi kapsamında yurt dışında bulunan vatandaşların herhangi bir işte çalışmayan eşlerinden isteğe bağlı sigortaya devam edenlerden, sigortalılıklarının sona ermesi için taleptebulunanların veya düzensiz prim ödemeleri nedeniyle sigortalılıkları sona erenlerin, 01/10/2008 tarihindensonra yurt dışında ikamet ettikleri sürece taleple veya prim ödemek suretiyle yeniden isteğe bağlı sigortalılıklarının başlatılması mümkün olmayacaktır. Bu durumdaki sigortalılardan, yeniden isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunanlardan Türkiye de ikamet şartı aranacaktır. Türkiye’de ikamet ederek sigortalılıklarını başlatanların sigortalılık işlemleri ikametinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik ilmüdürlüklerince/sosyal güvenlik merkezlerince yürütülecektir.5-5434 SAYILI KANUNA TABİ İSTEĞE BAĞLI İŞTİRAKÇİLİKa)2008 yılı Ekim ayı başından önce 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci ve geçici 218 inci maddelerine göre isteğe bağlı iştirakçilikleri devam edenlerin herhangi bir işleme gerek kalmaksızın isteğe bağlı iştirakçileri devam ettirilecektir.
10b)5434 sayılı Kanuna göre iştirakçi iken gerek 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce gerekse 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra görevinden ayrılanlar ile bunlardan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayıpgörevlerinden ayrılanlarile Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce veya sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi görevinden ayrılıp 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışmakta iken sigortalılıkları sona erenlerin,gerekli şartlarıtaşımaları durumunda 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesi gereğincetalepleri halinde isteğe bağlı iştirakçilikleri sağlanacaktır.c)5434 sayılı Kanun gereğince, isteğe bağlı iştirakçi olanların emeklilik keseneği ve kurum karşılıkları, görevlerinden ayrıldıkları tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık, derece, kademe ve varsa ek gösterge ile keseneğe esas diğer unsurlar da nazara alınmak suretiyle hesaplanacak tutar üzerinden alınacaktır. Kesenek ve karşılıkları süresi içinde ödenmeyen veya eksik ödenen aylar hizmet olarak değerlendirilmeyecektir.d)Emeklilik keseği ve kurum karşılıklarını toplu yada fasılalı olarak altı aydan fazla ödememeleri halinde isteğe bağlı iştirakçikleri sona erecektir. Bu durumda olanlar ile isteğe bağlı iştirakçilikten vazgeçenlerin yeniden isteğe bağlı iştirakçilikleri sağlanmayacaktır. Yukarıda belirtilen sigortalılar hakkında yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.6-GELİR VERGİSİNDEN MUAF OLAN KADINLAR5510 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi ile 01/10/2008 tarihinden önce 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen vergiden muaf işleri hizmet akdiyle herhangi bir işverene tabi olmaksızın sürekli ve kazanç getirici nitelikte yaptıklarını ve 01/10/2008 tarihinden sonra da yapmaya devam ettiklerini vergi dairelerinden alacakları yazıile belgeleyen kadınlar prime esas günlük kazanç alt sınırının on beş katı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan arttırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primi ödeyeceklerdir.5510 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi ile getirilen uygulamadan;-506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı kanunlara göre sigortalı/iştirakçi olarak tescilleri yapılmış olup zorunlu sigortalıkları ya da isteğe bağlı sigortalılıkları sona eren,-01/10/2008 tarihinden önce 506 ve 1479 sayılı kanunlara tabi olarak isteğe bağlı sigortaya prim ödeyen Kadın sigortalılar yararlanacaktır.Gelir vergisinden muaf olması nedeniyle prim ödeyecek kadın sigortalılar, 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının on beş katı üzerinden başlanılarak, takip eden her yıl için bir puan arttırılmak suretiyle otuz katını geçmemek üzere malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primi ödeyeceklerdir. 2009 yılında gün sayısı 16, 2010 yılında 17 olarak alınacak her yıl birer puan artırılacak 2023 ve sonraki yıllarda 30 olarak alınacaktır. Gelir vergisinden muaf olmaları nedeniyle asgari kazanç üzerinden prim ödemek isteyen kadın sigortalıların vergi dairelerinden alacakları yazılarda 193 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin (6) ncı fıkrasıkapsamında sayılan işleri01/10/2008 tarihinden önce yapmaya başladıklarının ve 01/10/2008 tarihinden sonra da yapmaya devam ettiklerinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
11Gelir vergisinden muaf olmaları nedeniyle isteğe bağlı sigortaya devam eden kadın sigortalıların bu durumlarının devam edip etmediği hususu Kurum kontrol memurlarınca araştırılır. 7-01/10/2008 TARİHİNDEN ÖNCE SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ İMZALANMAMIŞ ÜLKELERE ÇALIŞTIRILMAK ÜZERE GÖTÜRÜLEN TÜRK İŞÇİLERİ01/10/2008 tarihinden önce sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerce çalıştırılmak üzere götürülen ve 506 sayılı Kanunun mülga 86 ncı maddesi gereğince sadece malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi topluluk sigortasına devam eden sigortalılardan, 5510 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesinin sekizinci fıkrası gereğince 02/10/2008 tarihinden itibaren üç ay içinde (01/01/2009 tarihi dahil) isteğe bağlı sigortaya müracaat edenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları, 01/10/2008 tarihi itibariyle, üç aylık süre geçirildikten sonra müracaat edenlerin ise müracaat tarihini takip eden günden itibaren başlatılacaktır. Bu kapsamdaki sigortalılar isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesi ile işyerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine müracaat edeceklerdir. Bu sigortalıların kısa vadeli ve genel sağlık sigortası primleri aylık prim ve hizmet belgesiile Kuruma verildiğinden ayrıca çalıştıklarına ilişkin belge istenmeyecekolup bu kişilerin işlemleri 27/11/2008 tarihli ve 819741 sayılı Genel Yazı doğrultusunda işverenleri tarafından yapılabilir.8-İSTEĞEBAĞLI SİGORTALILIK SÜRELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ8.1-01/10/2008 Tarihinden Sonra İsteğe Bağlı Sigortalılık Statüsü5510 sayılı Kanunun 51 inci maddesi gereğince 01/10/2008 tarihinden itibaren ilk defa isteğe bağlı sigortalı olanlar ile 506, 1479ve 2926sayılı kanunlara tabi isteğe bağlı sigorta primi ödeyen sigortalıların 01/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigorta primi ödenmiş süreleri malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulamasında 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak kabul edilecektir.8.2-01/10/2008 Tarihinden Önce Geçen Hizmetlerin Değerlendirilmesi01/10/2008 tarihinden önce;-506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesine tabi isteğe bağlı sigorta primi ödenmiş süreler 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi,-1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncu maddesine tabi isteğe bağlı sigorta primi ödenmiş süreler 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi,-2926 sayılı Kanunun mülga 60 ıncı maddesi ne tabi isteğe bağlı sigorta primi ödenmiş süreler 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi,-5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci ve geçici 218 inci maddelerine göre isteğe bağlı iştirakçiliği sağlananlar ile 01/10/2008 tarihinden sonra mülga 12 nci madde gereğince isteğe bağlı iştirakçiliği sağlanacakların primödenmiş süreleri 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi,kapsamında hizmet olarak değerlendirilir.
129-İSTEĞE BAĞLI SİGORTA PRİMLERİNİN HESABI VE ÖDENMESİ9.1-Genel Açıklamaİsteğe bağlı sigorta primi, 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından yazılı olarak beyan edilen prime esas aylık kazancın % 32’sidir. Bunun % 20’si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası, % 12’si genel sağlık sigortası primidir.9.2-ÖdenecekPrim TutarlarıBu genelgenin;a)2.1.1, 2.1.2, 2.1.3, 2.1.6,2.1.7,2.1.8, 2.1.9, 2.1.10ve 2.1.11bölümlerinde belirtilen sigortalılar malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası ile genel sağlık sigortası yönünden,01/10/2008-31/12/2008 tarihleri arasındaisteğe bağlı sigortaprimi alt sınırı 21,29 x 30 x % 32 = 204,38 YTL, üst sınırı 138,39 x 30 x % 32 = 1.328,54 YTL,01/01/2009-30/06/2009 tarihleri arasında isteğe bağlı sigorta primi alt sınırı 22,20 x 30 x % 32= 213,12 TL, üst sınırı 144,30 x 30 x % 32 = 1.385,28 TL,01/07/2009-31/12/2009 tarihleri arasında isteğe bağlı sigorta primi alt sınırı 23,10 x 30 x % 32 = 221,76 TL, üst sınırı 150,15 x 30 x % 32 = 1.441,44 TL,b) 2.1.4bölümünde belirtilen sigortalılar malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası yönünden,01/10/2008-31/12/2008 isteğe bağlı sigorta primi alt sınırı 21,29 x 30 x % 20 = 127,74 YTL, üst sınırı ise 138,39 x 30 x % 20 = 830,34 YTL,01/01/2009-30/06/2009 tarihleri arasında isteğe bağlı sigorta primi alt sınırı 22,20 x 30 x % 20 = 133,20 TL, üst sınırı 144,30 x 30 x % 20 = 865,80TL,01/07/2009-31/12/2009 tarihleri arasında isteğe bağlı sigorta primi alt sınırı 23,10 x 30 x % 20= 138,60TL, üst sınırı 150,15 x 30x % 20 = 900,90TL,c) 2.1.5bölümünde belirtilen sigortalılar 01/10/2008-31/12/2008 tarihleri arasında 21,29 x 15 x % 32 = 102,20 YTL,01/01/2009-30/06/2009 tarihleri arasında 22,20 x 16x % 32 = 113,66TL, 01/07/2009-31/12/2009 tarihleri arasında 23,10 x 16x % 32 = 118,27TLprim ödeyeceklerdir9.3-Prime Esas Kazancın Beyanı5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine tabi olan isteğe bağlı sigortalılar 01/10/2008 tarihinden itibaren ödeyecekleri primlerini yazılı beyanda bulunmak suretiyle belirleyeceklerdir.Sigortalıların beyanda bulunmamaları halinde ödeyecekleri prim tutarı prime esasgünlükkazancınalt sınırının otuz katı olarak belirlenecektir. Sigortalılarınödeyecekleri primleri artırmayayada azaltmaya ilişkin beyanları,beyanın yapıldığı tarihteki aydan başlanılarak dikkate alınacak ve yapılmış olan beyan değiştirilmediği sürece sonraki aylar için de yapılmış sayılacaktır.Oniki aydan fazla prim ödemesinde bulunulmaması halinde, oniki aylık sürenin sonundan itibaren beyanın geçerliliği ortadan kalkacaktır. Beyanda bulunmayan, beyanının geçerliliği ortadan kalkan veya beyanları Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katının altındaolansigortalıların aylık prime esas kazancı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katıolarak dikkate alınacaktır.01/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanunun mülga 79 uncuve 2926 sayılı Kanununmülga 60 ıncı maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olup,butarihten itibaren de 13isteğe bağlı sigortalılıklarıdevam edenlerinödeyecekleri primtutarları prime esas kazancın alt sınırı üzerinden tahakkukettirilmiştir.Ancak,01/10/2008tarihinden itibaren sigortalının beyanı olmaksızın alt sınır dışında tahsil edilen tutarlar doğacak borçlaramahsup edilecektir.Örnek1-12 nci basamaküzerinden150,14 YTL isteğe bağlı sigorta primi ödeyen sigortalı (A)’nın 01/10/2008 tarihinden sonra ödeyeceği tutar beyanda bulunmaması halinde genel sağlık sigortası primi dahil 204,38 YTLolarak tahsil edilecektir.Örnek 2-12 nci basamak üzerinden 84,87 YTL tarımda isteğe bağlı sigorta primi ödeyen sigortalı (B)’nin 01/10/2008 tarihinden sonra ödeyeceği tutar beyanda bulunmaması halinde genel sağlık sigortası primi dahil 204,38 YTL olarak tahsil edilecektir9.4-Primlerin Ödenmesi ve Hizmetlerin BelirlenmesiSosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 115 inci maddesi gereğince isteğe bağlı sigorta priminin takip eden ayın sonuna kadar ödenmesi gerekmektedir.Ait olduğu aydan itibaren en geç 12 ay içinde kendileri veya hak sahipleri tarafından gecikme cezası ve gecikme zammıylabirlikte ödenmeyen süreler, hizmet olarak değerlendirilmeyecektir.Örnek-01/01/2009 tarihindeisteğe sigortalılığı başlayan sigortalı (C), 2009 yılı Mart ayı primini 2010 yılı Şubat ayısonuna kadar ödememiştir. Bu durumda,sigortalının 2009 yılı Mart ayı hizmet süresi olarak değerlendirilmeyecektir.İsteğe bağlı sigortalılardan ay içerisinde 30 günden az çalışan veya 80 inci madde gereğince prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılıİşKanuna göre belirlenen günlük normal çalışma saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların yaptıkları ödemeler hariç isteğe bağlı sigortalılarınher ay için otuz tam gün prim ödemeleri zorunludur.Beyan edilen prim tutarından daha az miktarda prim ödenmiş olması halinde ilgili ay isteğe bağlı hizmet olarak değerlendirilmeyecektir. Eksik ödenen tutarların toplamı beyan edilen prim tutarı ve buna ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammını karşılaması halinde en eskiaydan başlamak üzere prim borçlarına mahsup edilecektir.5510 sayılı Kanunun 4üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)bendi kapsamında zorunlu sigortalılıkları sona erenlerden isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunanların, zorunlusigortalılık nedeniyle prim borcunun bulunması halinde, isteğe bağlısigortaya tabi ödenen primler öncelikle zorunlu sigortalılık nedeniyle Kuruma olan borçlarına mahsup edilecektir.Örnek-16/11/2012 tarihinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının(b) bendi kapsamında zorunlu sigortalılığı sona eren ve zorunlu sigortalılık dönemine ait toplam 3.500 YTL prim, gecikme cezası ve gecikme zammıborcu bulunan sigortalı (E), 19/12/2012 tarihinde isteğe bağlı sigortalıolmuştur. Ancak,sigortalılık başlangıç tarihindenöncezorunlu sigortalılık dönemine ait borcu bulunması nedeniyle ödediği primler öncelikle zorunlu sigortalılık dönemine ait borca mahsup edilecek söz konusu borç bitmeden isteğe bağlı sigortalılık hizmet süresi kazanımı mümkün olmayacaktır.506, 1479ve 2926sayılı kanunlara tabi isteğe bağlı sigortalıların 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki sürelere ait primleri 5510 sayılı Kanuna göre, 5434 sayılı Kanuna tabi olanların ise 5434 sayılı Kanuna göre tahsil edilecektir. Ancak, 506 sayılı Kanun gereğince isteğe bağlı sigorta prim borçlarını yapılandıranların bu borçlarının tahsili, isteğe bağlı sigortalılıklarının devamı hakkında 4958 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (K) fıkrası, 5458 sayılı Kanunun 1 ve 3 üncü maddeleri, 5510 sayılı Kanunun geçici 23, 24 ve 25 maddesihükümleri uygulanacaktır.
1410-GENEL SAĞLIK SİGORTASI HAKSAHİPLİĞİ5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile isteğe bağlı sigortalılar 01/10/2008 tarihinden itibaren genel sağlık sigortalısı sayılmış olup Kanunun 52 nci maddesi gereğince bakmakla yükümlü olunan kişi dahi olsalar genel sağlık sigortası primini ödemekle yükümlüdürler. İsteğe bağlı sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin genel sağlık sigortası yardımlarından faydalanmaları için sağlık hizmeti sunucusuna başvurdukları tarihten önceki son bir yıl içinde toplam 30 gün genel sağlık sigortası primi ödemiş olmalarıayrıcaprim ve prime ilişkin borçlarının bulunmaması gerekmektedir.Örnek 1-İsteğe bağlı sigortalılığı506 sayılı Kanunun mülga 85 inci maddesine göre isteğe bağlı sigortaya devam etmekte olan sigortalı (A), 2008 yılı Ekim, Kasım ayları isteğe bağlı sigorta primlerini ödemiştir. Ancak, sigortalının 2008 yılı Ocak ve Şubat aylarını ödemediği tespit edildiğinden bu sigortalı söz konusu süreleri ödemediği sürece genel sağlık sigortası yardımlarından yararlanamayacaktır.Örnek 2-İsteğe bağlı sigortalılığı 1479 sayılımülga 79 uncu maddesine göre başlayıpisteğe bağlı sigortaya devam etmekte olan sigortalı (B),2008 yılı Ekim, Kasım ayları isteğe bağlı sigorta primlerini ödemiştir. Ancak, sigortalının 01/10/2008 tarihinden önce 300 YTL prim borcu bulunması nedeniyle ödemiş olduğu tutarlar prim borcuna mahsup edildiğinden 30/12/2008 tarihinde sağlık hizmeti sunucusuna müracaat eden sigortalı 2008 yılı Ekim, Kasım ayı isteğe bağlı sigorta primini ödemesi halinde genel sağlık sigortası yardımlarından yararlanacaktır.İsteğe bağlı sigortalı olanlar; bakmakla yükümlü olunan ya da hak sahibi olarak ölüm aylığı veyageliri veyahutkendi çalışmasından dolayı gelir alan kişi olsa dahi, Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayıldıklarından bunlar, genel sağlık sigortası primini de ödeyeceklerdir.Türkiye’de yerleşik olma hali bir yılı doldurmayan yabancı uyruklu sigortalılar genel sağlık sigortalısı sayılmadığından, bunlardan bir yıldan daha az bir süre oturan ve isteğe bağlı sigortalı olanlardan genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır. Ancak, oturma süresi bir yıldan fazla olanlardan oturma süresinin birinci yılının dolduğu tarihten itibaren sigortalının talepte bulunup bulunmadığına bakılmaksızın genel sağlık sigortası primi alınacaktır.11-İSTEĞE BAĞLI SİGORTA PROGRAMLARI01/10/2008 tarihinden sonra ilk defa isteğe bağlı sigortaya müracaat edecek olanlarla bu tarihten önce 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi isteğe bağlı sigortalıkları devam edenlerin işlemleri “sgknet, SİGORTALAMA İŞLEMLERİ, SİGORTALI TESCİL İŞLEMLERİ”programı, 01/10/2008 tarihinden önce 506 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalı olanlar, sigortalılığı sona ermekle birlikte prim borcu bulunanlar, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmakta iken ay içindeki çalışmasını 30 güne tamamlamak amacıyla isteğe bağlı sigortaya müracaat edenler, 01/10/2008 tarihinden sonra 5 inci maddenin (g) fıkrası kapsamında sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen Türk işverenlerce çalıştırılmak üzere yurtdışına götürülen Türk işçilerinden isteğe bağlı sigortayadevam edenler ile 01/10/2008 tarihinden önce topluluk sigortası kapsamında prim ödeyen avukatlardan gelir vergisi mükellefi olmadığı tespit edilenlerin 01/10/2008 tarihi itibariyle başlatılacak sigortalılıkları 506 15sayılı Kanunun 5510 sayılı Kanuna göre revize edilen “CİCS 2.2.2 İsteğe Bağlı Sigorta İşlemleri”programı,2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle 5434 sayılı Kanunun mülga 12 nci maddesine tabi sigortalılar ile bu tarihten sonra 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi gereğince isteğe bağlı iştirakçi olacakların işlemleri EMCICSprogramı içinde yer alan “G192”alt programından, prim tahsilatlarının takibi ise “GM192”alt programıaracılığıyla yürütülecektir.Bilgi edinilmesini ve Genelge gereğince işlem yapılmasını rica ederim.
Fatih ACAR Kurum Başkanı V.DAĞITIM :Gereği :Bilgi :Merkez ve Taşra TeşkilatınaÇalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına