genel yazı · 20124 Yürürlükte
07.08.2025 Sayı:E-66454725-206.05.99[206.05.99]-122453230Konu:Yurt Dışında Yaptırılan İhale Konusuİşlerde Asgari İşçilik Uygulaması GENEL YAZI 5510 sayılı Kanun'un 85'inci maddesinin;-Birinci fıkrasında, "İşverenin, işin emsaline, niteliğine, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümüaçısından gerekli olan sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altındabildirimde bulunduğunun tespiti halinde, işin yürütümü açısından gerekli olan asgarî işçilik tutarı;yapılan işin niteliği, kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan sigortalısayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate alınarak tespit edilir. Sözkonusu tespitler, Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurları tarafından yapılır."-İkinci fıkrasında, "Kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar kanunla kurulan kurum vekuruluşlar ile bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan işlerden ve özel nitelikteki inşaatişlerinden dolayı bu işleri yapan işveren tarafından yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığı Kurumca."araştırılırhükümleri yer almaktadır.Söz konusu Kanun hükümleri doğrultusunda, Genel Müdürlüğümüzce belirlenen görüş ve usulleraçık olmakla birlikte, uygulamada karşılaşılan bazı özel durumlar, asgari işçilik araştırmasının kapsamınındaha açık ve tereddüde yer vermeyecek şekilde değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu kapsamda elealınan uygulamalardan biri de, kamu idareleri tarafından ihale mevzuatına göre yurt dışında yaptırılanişlerdir. Nitekim, Genel Müdürlüğümüze ulaşan bilgi ve başvurulardan, söz konusu işlerin TürkiyeCumhuriyeti sınırları dışında fiilen gerçekleştirilmesi nedeniyle, 5510 sayılı Kanun'un 85'inci maddesiuyarınca asgari işçilik araştırması yapılıp yapılamayacağı hususunda ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesiamacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.Bilindiği üzere, bir devletin hukuk kurallarının doğrudan uygulanabilirliği, kural olarak yalnızca odevletin egemenlik alanı ile sınırlıdır. Bu durum, hukuk literatüründe "kanunların mülkiliği" ilkesi olaraktanımlanmakta olup, ilgili devletin mevzuatının, ülke sınırları içerisindeki tüm gerçek ve tüzel kişiler iletüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara, milliyet ayrımı gözetilmeksizin uygulanabilmesini; ancakülke dışında doğrudan hüküm ve sonuç doğuramamasını ifade etmektedir. Dolayısıyla, bir devletin hukukkurallarının kendi sınırları dışındaki hukuki işlemlerde geçerlilik kazanması, ancak açık bir yasaldüzenleme veya taraf olunan uluslararası sözleşmeler aracılığıyla mümkün olabilmektedir.Bu ilke, sosyal güvenlik hukuku bakımından da geçerlidir. Nitekim, 5510 sayılı Kanun'un"Kapsam" başlıklı 2'nci maddesinde; sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak kişiler,işverenler, sağlık hizmeti sunucuları ile bu Kanunun uygulanması bakımından gerçek kişiler, her türlükamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşların kapsam dahilindeolduğu hüküm altına alınmıştır. Anılan hüküm gereği, Kanun'un uygulanmasında esas alınacakfaaliyetlerin, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir.Bununla birlikte, 5510 sayılı Kanun'da Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışında gerçekleştirilenfaaliyetler bütünüyle kapsam dışı bırakılmamış, bazı istisnai durumlar için sınırlı düzenlemelere yerT.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞISigorta Primleri Genel Müdürlüğü1 / 3Adres: Mithatpaşa Cad. No:7 Sıhhiye Çankaya/AnkaraTelefon: 0 312 458 76 97Faks: 0 312 433 43 97E-Posta: [email protected] için:Murat HAZIMLISosyal Güvenlik DenetmeniBu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.Doğrulama Kodu: B089EEE1-17AD-4C92-BDF5-F985514C775BDoğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/sgk-ebys349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 Mürsel BAKİSigorta Primleri Genel Müdür V.verilmiştir. Özellikle Kanun'un 5'inci maddesi ile, ülkemizle sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayanülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışına götürülen Türk işçilerinin sigortalılığı düzenlenmiş; 10'uncumaddede, geçici görevle yurt dışına gönderilen sigortalıların sosyal sigorta hak ve yükümlülüklerinindevam edeceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, 81'inci maddenin birinci fıkrasının (i) bendi ile, yurtdışındaki özel sektör işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen sigortalılar için belirli koşullar dâhilindeprim teşviki uygulanabileceği belirtilmiştir. Hal böyle olmakla birlikte, Kanun'un yurt dışındakiçalışmaları konu alan özel hükümlerinde olduğu gibi, asgari işçilik uygulamasının dayanağını oluşturan85'inci maddede de, bu uygulamanın yurt dışında gerçekleştirilen işlere uygulanabileceğine yönelikherhangi bir düzenlemeye yer verilmediği görülmektedir.Öte yandan, asgari işçilik uygulaması, doğrudan işverenin bireysel yükümlülüğü olmayıp,Kurumun 5510 sayılı Kanun'dan kaynaklanan denetim yetkisi kapsamında yürütülen bir kontrolmekanizmasıdır. 5510 sayılı Kanun'un 85'inci maddesinde düzenlenen bu uygulama, temelde Türkiye'dekayıt dışı istihdamla mücadele amacıyla oluşturulmuş olup yapılan işin niteliği, kapsamı, süresi, benzerişlerdeki işçilik oranları, istihkak tutarı ve birim maliyet bedeli gibi kıstaslara dayalı olarakyürütülmektedir. Bu işlemler, fiilen yapılan işe dayalı olarak Kurumun denetim ve kontrolle görevlimemurları tarafından yürütülebileceği gibi, gerekli verilerin mevcut olması halinde Kurum birimlerinceevrak üzerinden hesaplama yoluyla da gerçekleştirilebilmektedir. Ancak bu hükmün uygulanabilmesi, işinTürkiye Cumhuriyeti sınırları içinde fiilen gerçekleştirilmesini esas almakta olup yurt dışında yapılan işlerbakımından, 5510 sayılı Kanun'da bu yönde açık bir düzenleme bulunmaması ve kanunların mülkiliğiilkesi gereği Türk sosyal güvenlik mevzuatının ülke dışında doğrudan uygulanabilirliğinin bulunmamasınedeniyle, söz konusu işler hakkında asgari işçilik araştırması yapılması mevzuat çerçevesinde mümkünbulunmamaktadır.Bu bakımdan, kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ilebankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan ve işin fiilen Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışındagerçekleştirilmesi durumunda, işverenin Türkiye'de kurulu olması, ihale makamının Türkiye'deki bir kamukurumu olması veya işte Türkiye'den götürülen/görevlendirilen personelin bulunması gibi unsurlar, 5510sayılı Kanun'un 85'inci maddesi kapsamında asgari işçilik araştırması yapılabilmesi için tek başına yeterlibir hukuki dayanak oluşturmamaktadır.Bu çerçevede, Türkiye'de ihale edilen işveren tarafından, yurt dışında yaptırılan ihale konusu işyeri dosyası tescil edilmiş veya devamlı mahiyetteki bir işyeri dosyası üzerinden işlemişler içinyapılmış olsa dahi, söz konusu işe ilişkin olarak asgari işçilik araştırması yapılmaması gerekmektedir.Ayrıca, ihale konusu işin faaliyet süresi içinde bu işin bildirildiği işyeri dosyasından Kurumumuzaborcunun bulunmaması, işveren hakkında kayıt dışılıkla ilgili ihbar veya şikayet olmaması,Kanunun işverene yüklediği diğer yükümlülükler nedeniyle Kurumumuzla herhangi bir ihtilafın ortaya çıkmamasıkaydıyla, varsa sadece bu işe özgü tescil edilmiş işyeri dosyasının işlemden kaldırılması, ihalemakamlarınca teminatın iadesi aşamasında işverenden Kurumumuzca düzenlenmiş teminat iade yazısınınistenmesi halinde, söz konusu yazının talep üzerine Kurumumuzca düzenlenerek verilmesi uygungörülmüştür.Uygulamanın bu Genel Yazı'da belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülmesi ve tüm ilgili personelinbilgilendirilerek uygulama birliğinin sağlanması büyük önem taşımaktadır.Bilgilerini ve gereğini rica ederim.
2 / 3Adres: Mithatpaşa Cad. No:7 Sıhhiye Çankaya/AnkaraTelefon: 0 312 458 76 97Faks: 0 312 433 43 97E-Posta: [email protected] için:Murat HAZIMLISosyal Güvenlik DenetmeniBu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.Doğrulama Kodu: B089EEE1-17AD-4C92-BDF5-F985514C775BDoğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/sgk-ebys349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 Dağıtım:Taşra Teşkilatına3 / 3Adres: Mithatpaşa Cad. No:7 Sıhhiye Çankaya/AnkaraTelefon: 0 312 458 76 97Faks: 0 312 433 43 97E-Posta: [email protected] için:Murat HAZIMLISosyal Güvenlik DenetmeniBu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.Doğrulama Kodu: B089EEE1-17AD-4C92-BDF5-F985514C775BDoğrulama Adresi: https://www.turkiye.gov.tr/sgk-ebys349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793 - 349402793